Verslag CRWO-conferentie ‘ Maak het verschil’ (22 april 2008)

Keynotespreker dr. Sabine Severiens (Risbo[1])- studiesucces van allochtone studenten

1) feiten
2) verklaringen
3) oplossingen


ad 1 feiten)
rendement na 6 jaar HBO: 68% van de autochtone studenten studeert af
50% van de allochtone studenten studeert af

rendement na 6 jaar WO: 55% van de autochtone studenten studeert af
40% van de allochtone studenten studeert af


ad 2 verklaringen)
In het nog te verschijnen ‘Handbook of higher education’ (Severiens & Wolff, 2008) komen twee robuuste verklaringen naar voren waarom het studierendement bij allochtone studenten lager is.
a) het thuis voelen op een opleiding (sociale integratie)
Bij studenten in minderheidsposities
- vindt minder sociale en academische integratie plaats,
- wordt er minder binding ervaren;
- zijn er ervaringen met ongelijkheid (68% uit Risbo-onderzoek)
- bestaat er een gevoel van ongelijkheid

Uit onderzoek van Rhamie & Hallum (2002) blijkt studenten met een uitgebreid sociaal netwerk beter presteren.


b) het trots zijn op de eigen culturele achtergrond

Het blijkt dat studenten die bewust zijn van hun etnische afkomst beter presteren. Dit werkt als een psychologische buffer. Het beschermt studenten en zorgt ervoor dat ze beter presteren.


ad 3 oplossingen)
Multiculturele studieverenigingen kunnen ouders voorlichten. Het blijkt namelijk dat bij de keuze van een studie een aankomend student niet gebruik maakt van de steun van familie en vrienden.

Op de vraag waar allochtone studenten goed presteren heeft Thomas (2003) een antwoord proberen te vinden in haar ‘Institutionele habitus’. Ze geeft de volgende richtlijnen:
- de verschillen zijn het uitgangspunt
- deze moeten positief benaderd worden

Severiens en Wolff (2007) noemen de volgende kenmerken voor stimulerende leeromgevingen:
- positieve aandacht voort diversiteit
- veel en goede studiebegeleiding
- sterke sturing
- samenwerken, maar wel onder begeleiding
- kleinschaligheid
- balans tussen onderzoek en onderwijs (op universiteit)

Begeleiding
Uit onderzoek uit de VS worden de volgende succesfactoren genoemd op zgn. ‘zwarte scholen’. Dit zijn:
- persoonlijk contact docenten en studenten
- aanwezigheid rolmodellen voor studenten
- hoge verwachtingen t.a.v. studenten

Ondanks de oplossingen is er een MAAR …

De threat theory beschrijft dat mensen zich neigen te gedragen naar hun stereotypering. Ogbu (2003) is tot de volgende paradox gekomen.

Aan de ene kant willen studenten hun eigen culturele identiteit behouden. Dat kan bijvoorbeeld ‘zwart’ zijn of Arabisch. Aan de andere kant kan studiesucces voor een ‘white thing’ staan. Dit zorgt voor een identiteitsprobleem.

Er bestaan 3 redenen om verschillen tussen de studenten te verkleinen:
- pragmatisme (economisch)
- egalitair (alle groepen vertegenwoordigen)
- goed onderwijs (stimuleren van kwaliteit van het onderwijs)




Keynotespreker Marca Wolfensberger (Universiteit Utrecht) – Uitdagend en inspirerend

Faculteitsbreed Honours programma (Geowetenschappen) voor getalenteerde en gemotiveerde studenten.

Kenmerken Honours:
- speciaal ontwikkeld onderwijs
- is voor studenten die meer willen en kunnen
- heeft als doel talent te ontwikkelen
- streeft naar kritische en creatieve wereldburgers
- onderwijst de onderzoekleiders van de toekomst


Er bestaan 5 typen honours programma’s in Nederland:
1) disciplinair
2) interdisciplinair
3) universiteitsbreed
4) residentiële colleges
5) niet-residentiële colleges

De vijf typen honours programma’s bevatten een aantal gemeenschappelijke kenmerken:
- 5 tot 10% van de meest getalenteerde studenten worden toegelaten
- het bevat excellentie en bevordering
- vervagend en/of extra onderwijs
- speciale vakken en activiteiten
- dynamisch en proeftuinfunctie (uitproberen)
- op maat
- honours en academische gemeenschap (samenwerking met andere studenten)


Aanmelding motivatiebrief
Dit dient elk jaar opnieuw te gebeuren. Studenten zijn steeds beter in staat aan te geven waarom ze gemotiveerd zijn voor honours programma’s.

Er is een vervlechting van de honours programma’s met de reguliere programma’s.
- honours studenten maken deel uit van het geheel
- er is meer betrokkenheid van meer docenten
- er is een interactie en spin-off naar de reguliere programma’s

Voorbeeld honours programma bachelor sociale geografie
Regulier programma (150 uur)
Vervangend programma (30 uur)
Extra programma (35 uur)
Totaal (215 uur)

In het tweede jaar vindt er een leeronderzoek plaats. Hierin bedenkt de student zelf een onderzoek, stelt hij een groep samen en zoeken zij gezamenlijk naar een begeleider. De begeleider zullen zij tevens moeten overtuigen om hen onderzoek te gaan begeleiden.

Hieruit voortkomend zijn de kernpunten van het honours programma:
- autonomie
- aangaan van relaties (met studenten en docenten)
- competent zijn laten zien

Een student moet bovengemiddeld presteren om in aanmerking te komen voor een honours programma (zie model).


Kwaliteiten docent honours programma
- inspirerend (passie voor onderwerp)
- uitdagend en vrijheid gevend
- toegankelijk (open voor vragen)
- vriendelijk en persoonlijk (kwaliteiten delend)
- scolar, kennis van zaken
Workshop ‘Stimulerende leeromgeving voor allochtone studenten’

Is de hoger onderwijs ervaring voor allochtone studenten anders dan voor autochtone studenten?

- studievoortgangsverschillen tussen allochtone en autochtone studenten variëren per opleiding.

Onderzoek Pabo:
- de studiekeuze vindt bij allochtone studenten meer solitair plaats
- allochtone studenten voelen zich minder thuis
- allochtone studenten ervaren ongelijke behandeling
- allochtone studenten ondervinden meer problemen bij het vinden van een stageplaats


Opdracht:
Een opleiding, school/faculteit of instelling geeft je de volgende opdracht:

Welke concrete maatregelen moeten genomen worden om in 2011 vergelijkbare studierendementen van autochtone en niet-westerse allochtone studenten (multisectorale hogescholen in de Randstad) te behalen?


Werving
Om de ouders van niet-westerse allochtone te bereiken (tegengaan solitaire studiekeuze) dienen in laagdrempelige plaatsen informatie gegeven te worden over studies en opleidingen (MBO, HBO, WO) in buurthuizen en culturele centra. Dit kan tevens georganiseerd worden door multiculturele studie- of studentenverenigingen.

In het voortraject kunnen HBO-instellingen informatie geven op ROC’s en instellingen voor het VO.

Introductie
Er kan een speciale introductie plaatsvinden als daar behoefte aan is.

Onderwijs
Een early-warning-system in de eerste 6 weken kan als uitgebreid begeleidingssysteem signaleren wanneer een student vroegtijdig zal afhaken.

Een groepje met allochtone studenten onder leiding van een allochtone groepsleider kan ervaringen delen. Dit moet wel strak aangestuurd worden en niet vrijblijvend zijn.

Maatjesproject. Een ouderejaars student wordt aan een eerstejaars student gekoppeld. De eerstejaars student(e) mag zelf kiezen wie hij/zij wil.

Een cursus interculturele competenties voor docenten (onder meer communicatie).

Interculturele competenties in het curriculum voor studenten.

Trainen van visie-ontwikkeling voor MT.
[1] Het Rotterdams Instituut voor Sociaal-wetenschappelijk BeleidsOnderzoek (RISBO)